လူဦးေရသန္းေပါင္း ၂၂၀ ေျပာေသာ ျပင္သစ္ဘာသာစကား

အေမရိကန္ ႐ုပ္ရွင္ဒါ႐ိုက္တာ Spielberg ႐ိုက္ကူးေသာ ကာတြန္း႐ုပ္ရွင္ Tintin ၏ ႐ုပ္ရွင္ဇာတ္၀င္ခန္း၊ စြန္႔စားခန္းမ်ားသည္ ကမၻာေက်ာ္ေအာင္ ထင္ရွားသည္။ ဇာတ္လိုက္ Tintin ကဲ့သို႔ ကမၻာတစ္၀န္းလံုးရွိ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူမ်ားသည္ ေခတ္မီၿပီး အမွန္တကယ္ အသံုး၀င္ေသာ ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို ေျပာဆို ေလ့လာသင္ယူၾကေလသည္။

ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ ကတည္းက ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို ေျပာဆိုေသာ လူဦးေရသည္ ၃-ဆ တိုးပြားလာခဲ့သည္။ အမ်ားထင္ျမင္ ယူဆထားျခင္းႏွင့္ ဆန္႔က်င္လ်က္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားသည္ လူႀကိဳက္နည္းေသာ ဘာသာစကား မဟုတ္ေပ။ အမွန္တကယ္ဆိုလွ်င္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို ေလ့လာေစာက္ေရွာက္ ထိန္းေက်ာင္းေသာ အဖဲြ႕အစည္း L’Observatoire de la langue française ၏ အဆိုအရ ကမၻာေပၚတြင္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာေသာ လူဦးေရ သန္းေပါင္း ၂၂၀ ရွိသည္။ ၄င္းသည္ ကမၻာေပၚ၌ လူေျပာအမ်ားဆံုး ေသာ ဘာသာစကားမ်ား၏ အဆင့္ နံပါတ္ (၈)ေနရာတြင္ ရွိပါသည္။ အစိုးရအဖဲြ႕အစည္းမ်ား၌ ေျပာဆိုေသာ ဘာသာစကားမ်ားထဲတြင္ ႏိုင္ငံေပါင္း (၆၃) ႏိုင္ငံ၌ တရား၀င္ ဘာသာစကားျဖစ္ေနေသာ အဂၤလိပ္ ဘာသာစကားသည္ ပထမေနရာတြင္ရွိေနၿပီး၊ ႏိုင္ငံေပါင္း (၃၆)ႏိုင္ငံ၌ တရား၀င္ ဘာသာစကားျဖစ္ေသာ ျပင္သစ္ဘာသာစကားသည္ ဒုတိယေနရာတြင္ ရွိပါသည္။

ဘာသာစကားနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စစ္ပဲြမရွိေပ။ အဂၤလိပ္ဘာသာႏွင့္ ျပင္သစ္ဘာသာတို႔ကို တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ ေလ့လာသင္ယူႏိုင္ပါသည္။ ဘာသာစကားမ်ားနယ္ပယ္တြင္ ကန္႔သတ္ဖယ္ရွားျခင္းမရွိဘဲလ်က္ ျပင္သစ္ ဘာသာစကားေျပာေသာ လူဦးေရမွာ တိုးပြားတိုးပြားလ်က္ရွိပါသည္။ ကမၻာေပၚရွိ ေလးပံု ပံုလွ်င္ တစ္ပံုေသာ ဘာသာစကားသင္ ဆရာမ်ားမွာ ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို သန္းရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားမ်ားကို သင္ၾကားေပးလ်က္ရွိပါသည္။ ၄င္းအခ်က္သည္ ျပင္သစ္ယဥ္ေက်းမႈဌာနမ်ား၌ ျပင္သစ္ဘာသာသင္ၾကား ပို႔ခ်ေပးျခင္း၊ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံႏွင့္ ျပင္သစ္ယဥ္ေက်းမႈကို ႏွစ္ၿခိဳက္ခံုမင္ေသာ အဖဲြ႕အစည္းမ်ားမွလည္း ပံ့ပိုးေပးျခင္းျဖစ္သည္။ ဥေရာပ သမဂၢႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အဂၤလိပ္ဘာသာစကားၿပီးလွ်င္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားသည္ မူလတန္းေက်ာင္းမ်ား၌ လူႀကိဳက္အမ်ားဆံုး ေရြးခ်ယ္ျခင္းခံရေသာ ဘာသာစကား ပင္ျဖစ္ပါသည္။ ၄င္းအခ်က္ကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားသည္ ဥေရာပသမဂၢ (၂၇) ႏိုင္ငံတြင္ ဒုတိယအေလ့လာဆံုး ဘာသာစကားျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံေပါင္း (၁၄)ႏိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံတကာ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာ ေသာ အဖဲြ႕အစည္း၏ အသင္း၀င္ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ပါသည္။ အာဖရိကတိုက္ႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အမ်ားထင္ျမင္ယူဆထားသကဲ့သို႔ ျပင္သစ္ဘာသာသည္ ေနာက္ေကာက္က် မက်န္ခဲ့ေပ။ ထို႔အျပင္ ႏိုင္ဂ်ီးရီးယားႏိုင္ငံသည္ လာမည့္ႏွစ္ေပါင္း (၅၀)အတြင္းတြင္ ကမၻာေပၚ၌ တတိယအဆင့္ လူဦးေရအမ်ားဆံုး တိုင္းျပည္ျဖစ္လာမည္ျဖစ္ၿပီး ၄င္းႏိုင္ငံ၌ ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို မသင္မေနရ ဘာသာစကားမ်ားထဲတြင္ ဒုတိယေနရာ ၌ သတ္မွတ္ထားပါသည္။

အသံုး၀င္ေသာ ဘာသာစကား

ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို ေျပာဆိုေသာ လူအမ်ားစုသည္ ၄င္းဘာသာစကားကို လွပေသာ ဘာသာစကားဟု လည္းေကာင္း၊ အမ်ားလက္ခံယူဆထားသကဲ့သို႔ ျမင့္မားေသာ ယဥ္ေက်းမႈ နယ္ပယ္တစ္ခုကို ဆက္သြယ္ေပး ေသာ ဘာသာရပ္တစ္ခုအျဖစ္လည္းေကာင္း သေဘာတူညီ ေထာက္ခံၾကပါသည္။ ၄င္းအခ်က္သည္ မွန္ကန္ပါ သည္။ ႏိုင္ငံတကာသို႔ ျပင္သစ္ဘာသာစကားျဖင့္ ထုတ္လႊင့္ေသာ TV5 ႐ုပ္သံလိုင္းသည္ MTV ႏွင့္ CNN ႐ုပ္သံ လိုင္းမ်ားၿပီးလွ်င္ လူၾကည့္အမ်ားဆံုး ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၌ (၃၀%)ေသာ စာအုပ္မ်ားကို ျပင္သစ္ဘာသာသို႔ ျပန္ဆိုၿပီး ထက္၀က္ေသာ ႏိုင္ငံျခား႐ုပ္ရွင္မ်ားမွာ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာေသာ ႐ုပ္ရွင္မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္အား ျပင္သစ္ဘာသာစကား သင္ယူလာခ်င္ေအာင္ တြန္းအားေပးရာတြင္ ယဥ္ေက်းမႈနယ္ပယ္လိုအပ္ခ်က္အရသာမက ၄င္းဘာသာစကား သည္ ႏိုင္ငံတကာႏွင့္ ဥေရာပေဒသတြင္းဆိုင္ရာ အဖဲြ႕အစည္းမ်ားတြင္ အသံုး၀င္ၿပီး အမွန္တကယ္လိုအပ္သည္ ဟူေသာအခ်က္လည္း ပါ၀င္ပါသည္။ ျပင္သစ္ဘာသာစကား ေျပာဆိုႏိုင္ျခင္းသည္ စီးပြားေရးဖံြ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ အတြက္ အေထာက္အကူျဖစ္ေစပါသည္။ Le français, quelle histoire! စာအုပ္ကို ေရးသားသူ Jean-Benoit Nadeau မွ ျပင္သစ္ကုန္တိုက္ Carrefour သည္ အေမရိကန္ကုန္တိုက္ Wal-Mart ၿပီးလွ်င္ ကမၻာဒုတိယအႀကီး ဆံုးကုန္တိုက္ျဖစ္ေၾကာင္း ေထာက္ျပထားသည္။ Carrefour ကုန္တိုက္မ်ားသည္ ႏုိင္ငံေပါင္း (၃၄)ႏိုင္ငံတြင္ရွိၿပီး ၄င္း၏ ၿပိဳင္ဖက္ Wal-Mart မွာ ႏိုင္ငံေပါင္း (၁၅)ႏိုင္ငံ၌သာ ရွိပါသည္။ ၿပီးလွ်င္ ကမၻာ့အႀကီးဆံုး Areva ဟုေခၚေသာ လူသားအက်ိဳးျပဳ ႏ်ဴးကလီးယားစြမ္းအင္ဌာနႀကီးသည္ ပါရီၿမိဳ႕တြင္ အေျခခံၿပီး မီးရထားေခါင္းတဲြ မ်ားႏွင့္ မီးရထားသံလမ္းမ်ား ထုတ္လုပ္ေသာ လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ျဖန္႔ျဖဴးေသာ ကမၻာေက်ာ္ Alstom ကုမၸဏီႀကီး သည္ ၄င္း၏ ႐ံုးခ်ဳပ္ကို ပါရီၿမိဳ႕တြင္ ထားရွိပါသည္။

၄င္းကဲ့သို႔ ျပင္သစ္ဘာသာစကား က်ယ္ျပန္႔ဖံြ႕ၿဖိဳးလာမႈသည္ ကမၻာႀကီးအတြင္း ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္မႈ လြယ္ကူ လာျခင္းေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ပါသည္။ သံုးပံု ပံုလွ်င္ ႏွစ္ပံုေသာ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာေသာ လူမ်ားထဲတြင္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားသည္ ၄င္းတို႔၏ မိခင္ဘာသာစကား မဟုတ္ေပ။ ျပင္သစ္ဘာသာႏွင့္ အဂၤလိပ္ဘာသာ စကားမ်ားသည္ ဘာသာစကားမ်ိဳးစံုေအာင္ ေျပာဆိုႏိုင္သူမ်ားအတြက္ ႏိုင္ငံတကာ၌ ေျပာဆိုသံုးႏႈန္းေသာ ဘာသာစကားမ်ားပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက တည္ရွိေသာ ျပင္သစ္ဘာသာထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္မႈအဖဲြ႕ L’Academie française ၌ (၃၅)ေယာက္ေသာ ဗဟိုအၿမဲတမ္းအဖဲြ႕၀င္မ်ားထဲတြင္ (၅)ဦးမွာ ႏိုင္ငံျခား၌ ေမြးဖြားၿပီး ျပင္သစ္ဘာသာစကားမွာ ၄င္းတို႔၏ မိခင္ဘာသာစကား မဟုတ္ေပ။ ၄င္းတို႔မွာ အယ္လ္ဂ်ီးယား၊ ႐ုရွား၊ လစ္ဘႏြန္၊ တရုတ္ႏွင့္ အာဂ်င္တီးနားႏိုင္ငံႏြယ္ဖြားမ်ားပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွ စၿပီး ဂုဏ္သေရျမင့္ေသာ Goncourt အမ်ိဳးသားစာေပဆုရရွိေသာ (၅)ဦးထဲတြင္ တစ္ဦးမွာ ျပင္သစ္ဘာသာ သည္ ၄င္း၏ မိခင္ဘာသာစကားမဟုတ္ေပ။

၁၉၇၀ ခုႏွစ္၌ တည္ေထာင္ေသာ ျပင္သစ္ဘာသာစကား ေျပာဆိုေသာ ႏိုင္ငံတကာအဖဲြ႕အစည္း L’OIF, L’Organisation internationale de la Francophonie တြင္ အဖဲြ႕၀င္ႏိုင္ငံေပါင္း (၅၆)ႏိုင္ငံရွိၿပီး (၁၉)ႏိုင္ငံမွာ ေလ့လာသူမ်ားျဖစ္သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္း၌ ေထာင္ခ်ီေသာ ျပင္သစ္ဘာသာစကား ေျပာေသာ အဖဲြ႕အစည္းမ်ား သည္လည္း ေျမာက္ျမားစြာေသာ အစီအစဥ္မ်ားျဖင့္ လႈပ္ရွားမႈမ်ိဳးစံုကို ေဆာင္ရြက္ၾကပါသည္။ ၄င္းအခ်က္ အလက္မ်ားသည္ ျပင္သစ္ဘာသာစကား က်ယ္ျပန္႔လာေစရန္အတြက္ အင္အားကို ျဖစ္ေစပါသည္။ သုေတသီ မ်ား၊ သံတမန္မ်ား၊ သိပၸံပညာရွင္မ်ားႏွင့္ စီးပြားေရးပညာရွင္မ်ားအတြက္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားမွတစ္ဆင့္ တီထြင္ႀကံဆမႈအသစ္မ်ားႏွင့္ တဲြေခၚမႈ အသစ္မ်ားကို ဖန္တီးေစႏိုင္ပါသည္။

ေ၀ါဟာရၾကြယ္၀ေသာ ဘာသာစကား

ျပင္သစ္ျပည္၏ ကိုလိုနီႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ခဲ့ေသာ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္ႏိုင္ငံကဲ့သို႔ တိုင္းျပည္မ်ားမွတစ္ဆင့္ ေတာင္ အေမရိကတိုက္၌ ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို က်ယ္ျပန္႔ထြန္းကားလာေအာင္ လုပ္ႏိုင္ခဲ့ေပသည္။ တခ်ိဳ႕ေသာ တိုင္းျပည္မ်ားတြင္ လူမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားသည္ ၄င္းတို႔၏ ဘာသာစကားအမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ကို ေျပာဆုိသံုးႏႈန္းၾကေသာ္လည္း ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို ေပါင္းသင္းဆက္ဆံရာတြင္ လြယ္ကူမႈရွိေသာ ဘာသာစကားတစ္ခုအျဖစ္ သံုးႏႈန္း ၾကပါသည္။ (တခ်ိဳ႕အေျခအေနမ်ိဳး၌ ျပင္သစ္ဘာသာစကားကို က်ယ္ျပန္႔လာေအာင္ ျပဳလုပ္ရာတြင္ သြယ္ ၀ိုက္ေသာ လမ္းေၾကာင္းျဖင့္ ဥပမာဆိုလွ်င္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာေသာ လစ္ဘႏြန္လူမ်ိဳးမ်ားမွတစ္ဆင့္ျဖစ္ သည္။

သမိုင္း၏ အေမြအႏွစ္မ်ားမွတစ္ဆင့္ စကားလံုးအသစ္မ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့ရၿပီး ျပင္သစ္စကားလံုးမ်ား ၾကြယ္၀မႈကို ျဖစ္ေစခဲ့ပါသည္။ ကေနဒါႏိုင္ငံ Quebec နယ္တြင္ ေနထိုင္ေသာ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာေသာ ကေနဒါလူမ်ိဳးမ်ားသည္ ျပင္သစ္ျပည္၌ ေနထိုင္ေသာ ျပင္သစ္လူမ်ိဳးမ်ားထက္ မူရင္းဘာသာစကားလံုးမ်ားကို ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းေလ့ရွိပါသည္။ ပါရီၿမိဳ႕မွ ျပင္သစ္မ်ားသည္ "ကူးတို႔" ေလွကို အဂၤလိပ္ေ၀ါဟာရ Ferry ကို ကူးယူသံုးႏႈန္းေလ့ရွိေသာ္လည္း ကေနဒါႏိုင္ငံ Montreal ၿမိဳ႕မွ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာဆိုေသာ သူမ်ား သည္ မူလ ျပင္သစ္စကားလံုး "Traversier" ကိုသာ သံုးၾကသည္။

ယေန႔ ကမၻာႀကီးတြင္ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာေသာ တိုင္းျပည္မ်ားသည္ ပါရီၿမိဳ႕ သို႔မဟုတ္ ဘရတ္ေဆးလ္ ၿမိဳ႕မ်ားကိုသာ အာ႐ံုစိုက္ေလ့ရွိပါသည္။ တိုင္းျပည္အခ်င္းခ်င္းဆက္သြယ္ရာတြင္ ဘာသာစကားတူညီမႈသည္ ဆက္ဆံေရးကို လြယ္ကူေစေသာ အေထာက္အကူျပဳ ပစၥည္းပင္ျဖစ္ပါသည္။ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာေသာ တကၠသိုလ္မ်ားေအဂ်င္စီ L’Agence universitaire de la Francophonie သည္ ႏုိင္ငံ (၈၀)၌ရွိေသာ ေက်ာင္းေပါင္း (၇၅၀)ကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။ ၄င္းတိုင္းျပည္မ်ားထဲတြင္ ကေနဒါ၊ အယ္လ္ဂ်ီးရီးယား၊ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံတို႔ျဖစ္သည္။ ျပင္သစ္ဘာသာစကားေျပာသူမ်ား၏ ဆက္သြယ္ ေပါင္းကူးေရးသည္ အၿမဲသက္၀င္လႈပ္ရွားေနၿပီး ေခတ္မီလ်က္ ထိေရာက္မႈ ရွိေလသည္။

Pascale Bernard - Actualités en France, 2012

ေရးသားသည့္ရက္စြဲ 07/05/2013

အထက္ဆံုးစာမ်က္ႏွာသို႔